فیستول اینتراسفنکتریک مقعد چیست؟
آخرین به روزرسانی می 5, 2026
فیستول اینتراسفنکتریک مقعد (Intersphincteric Anal Fistula) یکی از شایعترین انواع فیستول مقعدی است که در اثر ایجاد یک مسیر غیرطبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن به وجود میآید. این مسیر معمولاً در فضای بین اسفنکتر داخلی و اسفنکتر خارجی مقعد شکل میگیرد و اغلب نتیجهی درماننشدن یا تخلیه ناقص آبسه مقعدی است.
طبق طبقهبندی پارکس – که یکی از معیارهای کلاسیک در جراحی کولورکتال است – فیستولهای مقعدی بر اساس ارتباطشان با عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی به چند نوع تقسیم میشوند، از جمله:
- اینترسفنکتریک (Intersphincteric)
- ترانسسفنکتریک
- سوپراسفنکتریک
- اکستراسفنکتریک
فیستول مقعدی یک بیماری مزمن محسوب میشود که بدون درمان مناسب، بهمرور باعث درد، عفونت مکرر و کاهش کیفیت زندگی بیمار میشود. طبق مطالعات علمی، نوع اینتراسفنکتریک شایعترین نوع فیستول مقعدی است و حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل میشود.
علت ایجاد فیستول اینتراسفنکتریک مقعد
مهمترین علت ایجاد فیستول اینتراسفنکتریک، عفونت غدد مقعدی (Cryptoglandular infection) است. زمانی که این غدد مسدود میشوند، عفونت ایجاد شده و منجر به تشکیل آبسه میگردد. اگر آبسه بهدرستی درمان نشود، مسیر چرکی به سمت پوست باز شده و فیستول ایجاد میشود.
سایر عوامل زمینهساز عبارتاند از:
- بیماری کرون
- جراحیهای قبلی ناحیه مقعد
- ضربه یا تروما
- عفونتهای مزمن
- ضعف سیستم ایمنی
علائم فیستول اینتراسفنکتریک مقعد
علائم این نوع فیستول مقعدی ممکن است خفیف یا شدید باشند و شامل موارد زیر هستند:
- درد مداوم یا ضرباندار اطراف مقعد
- ترشح چرک یا خون از سوراخ پوستی
- بوی بد ناحیه مقعد
- تورم، قرمزی و التهاب پوست
- خارش و سوزش
- تب در صورت عفونت فعال
وجود ترشح مداوم از پوست اطراف مقعد یکی از نشانههای مهم فیستول مقعدی است که نباید نادیده گرفته شود.
روشهای تشخیص فیستول اینتراسفنکتریک
تشخیص دقیق فیستول برای انتخاب روش درمان بسیار حیاتی است. پزشک متخصص جراحی کولورکتال از روشهای زیر استفاده میکند:
- معاینه بالینی و دیجیتال مقعد
- (MRI لگن و مقعد( دقیقترین روش تشخیصی
- سونوگرافی اندوآنال
- فیستولوگرافی (در موارد خاص)
MRI کمک میکند مسیر فیستول، دهانه داخلی و میزان درگیری اسفنکترها بهطور دقیق مشخص شود.
روشهای درمان فیستول اینتراسفنکتریک مقعد
درمان قطعی این بیماری اغلب جراحی فیستول مقعدی است. انتخاب روش درمان به نوع فیستول، میزان درگیری عضلات اسفنکتر و شرایط بیمار بستگی دارد. هدف اصلی درمان، حذف مسیر فیستول و حفظ کنترل دفع است.
۱. فیستولوتومی
فیستولوتومی رایجترین روش درمان فیستولهای ساده اینتراسفنکتریک است. در این روش، مسیر فیستول باز شده و اجازه داده میشود از داخل به بیرون ترمیم شود. این روش در صورت درگیری کم عضله، نتایج بسیار خوبی دارد.
۲. روش LIFT
روش LIFT (بستن مسیر فیستول در فضای بین اسفنکترها) یکی از تکنیکهای پیشرفته با هدف حفظ اسفنکتر است و در فیستولهای اینتراسفنکتریک نتایج مطلوبی دارد.
درمان فیستول اینتراسفنکتریک مقعد با لیزر
درمان فیستول با لیزر (Laser Fistula Treatment یا FiLaC) یکی از روشهای نوین و کمتهاجمی در درمان فیستول مقعدی محسوب میشود که بهویژه در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است.
در این روش، یک فیبر لیزری نازک وارد مسیر فیستول میشود و با تاباندن انرژی کنترلشده لیزر، دیواره داخلی فیستول تخریب و بسته میشود. لیزر باعث از بین رفتن بافت عفونی و تحریک ترمیم طبیعی میگردد.
مزایای درمان فیستول با لیزر
با توجه به مزایای گسترده لیزر فیستول مقعدی اگر امکان این درمان برای شما وجود داشته باشد بهترین انتخاب برای درمان این بیماری خواهد بود. مزایای درمان فیستول مقعدی با لیزر شامل:
- عدم برش گسترده و خونریزی کم
- حفظ کامل عضلات اسفنکتر
- کاهش درد بعد از عمل
- دوره نقاهت کوتاه
- کاهش خطر بیاختیاری
معایب و محدودیتها
هر روش درمانی معایب و عوارض منحصر به خود را خواهد داشت و لیزر فیستول مقعدی نیز با معایب و عوارض محدودی رو به رو است:
- احتمال عود در برخی بیماران
- هزینه بالاتر نسبت به روشهای کلاسیک
- نیاز به انتخاب دقیق بیمار و مهارت جراح
لیزر بیشتر برای فیستولهای ساده تا نیمهپیچیده از جمله فیستول اینتراسفنکتریک مناسب است و در بسیاری از موارد بهعنوان جایگزین کمتهاجمی جراحی کلاسیک استفاده میشود.
نتیجه گیری
فیستول اینتراسفنکتریک مقعد شایعترین نوع فیستول مقعدی است که اغلب در اثر آبسه درماننشده ایجاد میشود. تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب، نقش کلیدی در جلوگیری از عود و حفظ عملکرد اسفنکتر دارد. امروزه علاوه بر روشهای جراحی کلاسیک، درمان فیستول با لیزر بهعنوان یک گزینه کمتهاجمی و مؤثر برای بسیاری از بیماران مطرح است.
