عوارض جانبی احتمالی پمادهای ضد خونریزی بواسیر
بخش زیادی از داروهایی که برای بیماری هموروئید تولید و تجویز می شوند موضعی و به شکل پماد هستند. عوارض پماد بواسیر می تواند هم به دلیل نوع مواد و ترکیبات سازنده و هم نحوه مصرف دارو ایجاد شود. به علت اهمیت این موضوع، در این مطلب به صورت خاص به عوارض مختلف پمادهای ضد خونریزی بواسیر می پردازیم.
پمادهای ضد خونریزی بواسیر
قبل از شروع بحث دانستن دو نکته بسیار مهم و ضروری است: 1- خونریزی ناشی از هموروئید بیشتر یک مشکل مکانیکی است (نه سلولی و سیستمیک) که در اثر فشار اضافی و آسیب به بافت هموروئیدی ایجاد می شود، 2-پمادهایی که برای کنترل خونریزی معرفی شده اند و در بازار موجود هستند ضد خونریزی واقعی نیستند. بلکه با رفع برخی علائم مانند التهاب و تقویت بافت آسیب دیده، می توانند در کنترل خونریزی مفید باشند.
عوارض پماد بواسیر کورتیکواستروئیدی
کورتیکواستروئیدها از رایج ترین ترکیباتی هستند که در روند درمان هموروئید برای تسکین تورم، التهاب و تحریک ناحیه مقعد استفاده می شوند. عوارض پماد بواسیر کورتیکواستروئیدی در صورت مصرف طولانی مدت ظاهر می گردند و شامل موارد زیر هستند:
- نازک شدن پوست ناحیه مقعد
- شکنندگی بافت (بدتر شدن وضعیت خونریزی بواسیر)
- کند شدن ترمیم زخم ها
- افزایش خطر عفونت های قارچی و باکتریایی
عوارض پمادهای بواسیر حاوی مواد قابض
مواد قابض نقش مهمی در کنترل علائم بواسیر مخصوصا در مراحل ابتدایی آن دارند. انقباض خفیفی که ایجاد می کنند در کاهش ترشحات بواسیر مفید است و به طور غیر مستقیم خونریزی را کم می کند. از جمله عوارض پمادهای بواسیر حاوی مواد قابض:
- خشکی پوست و مخاط مقعد
- سوزش یا احساس کشیدگی در ناحیه مقعد
- تحریک موضعی در پوست های حساس
البته نسبت به سایر انواع پمادهای بواسیر، عوارض پمادهای قابض کننده کمتر است. اما اگر بیش از حد استفاده شوند خطر خشکی منجر به آسیب پوستی و خونریزی را دارند.
عوارض پمادهای بی حس کننده
پمادهای ضد درد و بی حس کننده غالبا حاوی لیدوکائین هستند و برای کاهش درد، سوزش و دیگر ناراحتی های ناحیه مقعد تجویز می شوند. این پمادها در دوزهای بالا با ایجاد بی حسی غیر معمول در بیمار، موجب حس کاذب خوب شدن و عدم نیاز به مراقبت می شوند که بسیار خطرناک است. همچنین در برخی افراد موجب تحریک یا واکنش های آلرژیک (قرمزی، خارش و سوزش ناحیه مقعد) می گردد. در صورت جذب زیاد از طریق پوست آسیب دیده، می تواند باعث بروز عوارض سیستمیک مانند سرگیجه یا تپش قلب شود.
عوارض پمادهای بواسیر ترکیبی
بخش زیادی از پمادهای بواسیر موجود در بازار، ترکیبی از چند ماده فعال مانند کورتیکواستروئید، لیدوکائین، ماده قابض و مواد تقویت کننده پوست هستند. توانایی این پمادها در کنترل علائم بیماری هموروئید بیشتر است. اما همزمان می توانند موجب عوارض پیچیده تری شوند، از جمله نازک شدن پوست، خشکی پوست، تحریک پوست، حس درمان کاذب (به دلیل کنترل همه جانبه علائم). عوارض پمادهای بواسیر ترکیبی غالبا در استفاده طولانی مدت یا بیشتر از دستورالعمل داده شده ایجاد می شوند.
پیشگیری از عوارض پمادهای ضد خونریزی بواسیر
کنترل و کاهش عوارض پمادهای ضد خونریزی بواسیر بسیار ضروری است، چون گاها می توانند وضعیت هموروئید را بدتر کنند و خود به یک عامل آسیب رسان جدی تبدیل شوند. برای این منظور پمادها را با نظر پزشک متخصص تهیه نمایید و مطابق دستورالعمل داده شده استفاده کنید. دفعات استفاده، دوز دارو و فاصله زمانی را سرخود تغییر ندهید. همچنین به مدت طولانی و خارج از دستور پزشک، دارو را استفاده نکنید. بیشتر عوارض جانبی داروها به هنگام استفاده طولانی مدت از آنها ظاهر می شوند. بنابراین در صورت نیاز به استفاده مجدد، با پزشک مشورت نمایید تا در صورت لزوم داروها را جایگزین کند.
مسئله بسیار مهمی که باید در نظر بگیرید این است که پمادها اکثرا راه حل های کوتاه مدت برای کنترل علائم بیماری بواسیر هستند. بنابراین برای در امان ماندن از عوارض پمادهای بواسیر باید به دنبال درمان واقعی بیماری باشید. بنا به نوع و شدت بواسیر لیزر درمانی، جراحی، رابربند و … اثر درمانی بیشتری دارند.
کدام یک از پمادهای ضد خونریزی بواسیر خطر بیشتری دارد؟
براساس شواهد موجود، پمادهای کورتیکواستروئیدی می توانند عوارض جدی تری ایجاد کنند. کورتیکواستروئیدها با مهار تولید کلاژن، کاهش تقسیم سلولی و سرکوب پاسخ ایمنی، پوست را شکننده و آسیب پذیر می کنند. البته اثر ظاهری این اتفاقات در مصرف دراز مدت این دارو ظاهر می شود. در واقع در استفاده کوتاه مدت، پماد اثرات مفیدی دارد اما در درازمدت مشکل ساز است. پمادهای ترکیبی که حاوی کورتیکواستروئید هستند در رده بعدی قرار می گیرند. در استفاده بلند مدت این پمادها نیز می توانند عوارض مشابه ای ایجاد کنند.
سخن پایانی
پمادهای ضد خونریزی بواسیر در کوتاه مدت می توانند مفید باشند اما اکثرا قدرت درمانی کمی دارند. این پمادها می توانند برای کنترل علائمی مانند حساسیت پوست مقعد، خارش، خونریزی، التهاب و تورم بافت هموروئیدی استفاده شوند. اما در طولانی مدت بیمار را دچار عوارضی می کنند که برخی از آنها می توانند وضعیت بیماری را بسیار بدتر کنند، مانند نازک و شکننده شدن پوست ناحیه مقعد. بنابراین توصیه ما به شما این است که برای استفاده از پمادها در ناحیه مقعد حتما از یک متخصص مشورت بگیرید. اگر مشکل هموروئید یا بواسیر شما با درمان های دارویی طی چند دوره مصرف داروی قوی حل نشد توصیه می کنیم که لیزر بواسیر را توسط یک متخصص جراحی و لیزر ماهر در این زمینه انجام دهید.
