شقاق یا فیشر مقعدی

شقاق چیست

شقاق مقعدی چیست

شقاق مقعد به انگلیسی آنال فیشر (Anal Fissure ) می شود. آخرین مرحله دستگاه گوارش بدن رکتوم یا راکتال یا راست روده است که به مقعد منتهی می شود. اگر این قسمت به درستی کار خود را انجام ندهد مواد دفعی در بدن مانده و تولید مشکلاتی مهم و خطرناکی را بوجود خواهد آورد.
شقاق ترک و یا زخمی است که در ناحیه ابتدای مقعد رخ می دهد که بسیار دردناک بوده و گاهاً با خون ریزی مختصر موقع اجابت مزاج همراه است. علل ایجاد این زخم متفاوت است ولیکن در اکثر بیماران با تغییر اجابت مزاج از قبیل یبوست و یا اسهال شدید همراه است. از نظر فیزیولوژیک مشکلات کاهش خون رسانی در قسمت پشتی مقعد را مطرح کرده اند و بعضی از محققان افزایش فشار داخل کانال آنال (مقعدی) را از علل فیزیولوژیک آن می دانند.

شایع ترین محل این زخم در قسمت خلفی است و از نظر بروز شقاق در بین زنان و مردان هر دو به یک اندازه شایع است به خصوص در افراد بالغ جوان شایع تر مشاهده می شود ولیکن این بیماری از نوزادان تا افراد مسن را گرفتار می کند. شقاق در قسمت خلفی شایع تر از بخش قدامی می باشد زیرا خونرسانی این بخش ضعیف تر است.در فرم حاد بيماري درمان هاي حمايتي به صورت رژيم غذايي پر فيبر، استفاده از ملين ها و بي حس كننده هاي موضعي مي باشد كه در بيش از ۹۵% موارد موثر است.

در صورت تداوم علايم باليني و وجود علايم آنوسكوپيك از قبيل Hypertrophide papilla sentinel pile و فيبروز بستر زخم تحت عنوان شقاق مزمن تلقي مي شود كه با درمان جراحي (بريدن قسمتي از عضه داخلي مقعد) و شكست سيكل معيوب بيماري درمان مي شود. با توجه به تهاجمي بودن اين روش و عوارض متعدد آن استفاده از روش هاي غير تهاجمي از قبيل اسفنگتروتومي شيميايي با عوامل شيميايي مانند پماد نيتروگليسيرين۲/۰%Glycery۱ (GTN) Trinitrate تزريق سم بوتولينيوم و پماد ديلتيازم بيشتر مورد توجه قرار گرفته است.

هدف اين مطالعه آينده نگر تجويز سم بوتولينيوم در بيماران داراي شقاق مزمن مقعدي و بررسي نتايج و عوارض باليني آن مي باشد. انتخاب بيماران براساس تشخيص باليني ابتلا به شقاق مزمن مقعدي و تمايل بيمار به استفاده از اين روش درماني پس از توضيحات لازم صورت گرفته است، تزريق سم بوتولينيوم از نوع تجاري Dysport در ۴۰ بيمار انجام شد و ۸ هفته پس از تزريق علايم بيماري و نتايج آن بررسي شد كه درد در ۷۰% بيماران از بين رفته و زخم در ۵/۷۷% بيماران كاملا ترميم يافت، بدون آنكه عارضه اي از تزريق سم بوتولينيوم چه به صورت سيستميك و چه به صورت موضعي بروز نمايد.

با توجه به نتايج بدست آمده از اين مطالعه و ساير مطالعات تزريق سم بوتولينيوم يك روش بي خطر و بدون عارضه جدي مي باشد و مي تواند به عنوان يك روش درماني به خصوص در افراد با ريسك بالاي عمل جراحي مثل IBD و زنان چندزا مورد استفاده قرار گيرد.
شقاق به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می‌شود. شقاقی که زیر دوازده هفته طول کشیده باشد، شقاق حاد در نظر گرفته می‌شود. این نوع شقاق می‌تواند به اسپاسم اسفنکتر داخلی مقعد منجر شود که این مسئله به نوبه خود باعث گسترش پارگی و درد شدید و کاهش خونرسانی به آنودرم می‌شود. این چرخه درد، اسپاسم و کاهش خونرسانی (ایسکمی) سبب عدم بهبودی زخم شده و بنابرابن شقاق مزمن ایجاد می‌شود.

نمونه التهاب هايي که در بيماري شقاق مزمن ظاهر مي شوند عبارتند از

يک توده محافظ (سنتينال ) ، يا علائم پوستي در اطراف ناحيه ديستال شقاق و يک زائده با ساختار بافت مقعدي که بيش از حد بزرگ شده (هيپرتروفيد ) و در ابتداي شقاق در کانال مقعدي شکل گرفته است. باور بر اين است که يک عامل شايع در شکل گيري اين شقاق ها ضربه و آسيبي (تروما ) مي باشد که بر اثر عبور مدفوع سفت و خشک از کانال خروجي مقعد به وجود مي آيد.

در هر حال، تحقيقات بين المللي در زمينه شقاق نشان از اين دارد که بيش تر بيماران گزارش دادند بر اثر ابتلا به اسهال علائم شقاق در آن ها بروز کرده است. علائم باليني براي بيماري شقاق مقعدي به وجود آمدن درد و ناراحتي خاص در ناحيه مقعد است که پس از خروج مدفوع آغاز مي گردد. در شقاق هاي مقعدي حاد درد ممکن است خيلي کوتاه و کم باشد، اما ، پس از گذشت چند ساعت و يا گذشت تمام روز مي تواند تبديل به شقاق مزمن مقعدي شود.

اغلب بيماران حالت درد شقاق را مانند درد ناشي از حرکت تيغ ريش تراشي و يا حرکت خورده شيشه در ناحيه مقعد توصيف مي کنند.
بيشتر بيماران مبتلا به شقاق مقعدي از حرکت کردن مدفوع در ناحيه مقعد و دفع آن ترس دارند. و به همين دليل خون ريزي از مقعد اگر چه غير معمول نيست، در مورد شقاق معمولا در حد مقدار کمي خون قرمز روشن است که روي دستمال توالت ديده مي شود. شقاق ممکن است به عنوان بيماري هموروئيد تشخيص داده شود و غالبا اين اشتباه توسط ارائه دهندگان مراقبت هاي اوليه صورت مي گيرد.

ساير تشخيص هاي مختلف و اشتباه در اين مورد شامل :

آبسه اطراف مقعد فيستول مقعد، بيماري التهابي روده، بيماري آميزشي، سل، سرطان خون، و سرطان مقعد مي باشند.

شقاق دو نوع است

١-شقاق حاد
بصورت زخم در ناحيه مقعد است كه به راحتي قابل تشخيص است
٢-شقاق مزمن
حداقل دو ماه از شروع شقاق گذشته است. درمعاينه زخم حالت فيبروز دارد. در انتهاي زخم شقاق پاپيلاي بزرگي ديده مي شود
بايد بررسي مقعد و ركتوم جهت تومور و بيماريهاي التهابي روده انجام شود
گاهي ممكن است قاعده ي زخم شقاق عفوني شود و تشكيل ابسه دهد و يا تبديل به فيستول مقعد شود
اين نوع فيستول مقعد معمولا خط وسط بوده ، سطحي است و بيشتراز ٢-١ سانتيمتر از مقعد فاصله ندارد

علت بیماری شقاق و شقاق مزمن

علت بیماری شقاق ، ایجاد خراشیدگی در پوست مقعد به دنبال اسهال طولانی مدت یا یبوست است . این خراشیدگی باعث انقباض عضله داخلی مقعد می شود و این انقباض باعث ایجاد درد شدید می گردد.
علت اصلی بیماری شقاق یبوست مزاج است. یعنی عبور مدفوع سفت و خشک، در مواقع اجابت مزاج و طولانی شدن فاصله اجابت مزاج ها است.
یبوست، بیماری کرون، زایمان، معاینه داخلی مقعد،جسم خارجی،نخوردن مایعات کافی؛نداشتن ورزش و پیاده روی؛ بارداری؛ بیماری های قابل انتقال از راه تماس جنسی ؛ غذا های آماده و فست فود از علل بیماری شقاق  هستند.

انواع بیماری شقاق

زخم مقعد (شقاق ) دو نوع حاد و مزمن دارد . در نوع شقاق حاد ، زخم سطحی است و با درمان دارویی بهبود حاصل می شود . افراد مبتلا به انواع شقاق مزمن سابقه چندین مرتبه درد های مشابه دارند و زخم آن ها عمقی است و با برجستگی در مجاور مقعد همراه است. درمان این گروه افراد مشکل تر است و به جراحی شقاق نیاز پیدا می کنند.

البته جراحی  با لیزر پیشنهاد می شود. شقاق طی ۱۲ هفته اولی که ایجاد می شود از نوع حاد محسوب می گردد. شقاق حاد سبب اسپاسم اسفنکتر داخلی مقعد می گردد که خود منجر به افزایش درد، گسترش پارگی و کاهش خونرسانی به آنودرم می شود. این چرخه درد، اسپاسم و ایسکمی سبب عدم بهبودی زخم شده و شقاق مزمن بوجود می آید.

author-avatar

درباره دکتر زهرا سعادتی

دکتر زهرا سعادتی اولین زن جراح در ایران که جراحی بیماری های نشیمنگاه با لیزر پرتوان را به طور تخصصی و ماهرانه انجام داده اند. ایشان فارغ التحصیل ۱۳۷۸سال از دانشگاه شهید بهشتی تهران و دارای بورد تخصصی می باشند. ایشان هزاران جراحی موفق با لیزر را طی سالیان طولانی انجام داده اند. تلفن ثابت تماس با مطب با پیش شماره تهران 22761600 و 22766853 و شماره موبایل و واتساپ 09120052674

22 دیدگاه برای “شقاق چیست

  1. شروین گفت:

    درد مقعد همراه با درد زیاد مقعد همراه بوده واجابت مدفوع رابرام خیلی سخت همراه خارش مقعد کرده. مشکل من چیه

    1. سلام ممکن است دچار هموروئید یا شقاق شده باشید. اگر یبوست دارید از شربت ملین استفاده کنید و برای دریافت داروی مناسب و تشخیص دقیق بیماری به متخصص جراحی عمومی و لیزر مراجعه کنید.

  2. مریم پور اشرف گفت:

    سلام من 51 ساله ام .اطراف مقعد زایده های گوشتی برجسته ای دارم شدیدا در هنگام اجابت مزاج درد دارد.یکبارهم 16 سال پیش عمل کردم زایده ها را برداشتند. بازهم دو سالی است دوباره پیداش شده خیلی درد دارم بعضا نمی توانم بنشینم.لطفا بگویید درمان چیست فقط کونولوسکوپی نباشد و اگر جراحی نیاز دارد لیزر بهتر است یا نه؟چه مدت بعد از عمل خوب میشود؟درمان دارویی یا گیاهی خوب سراغ ندارید.ممنون

    1. سلام شما باید به یک متخصص جراحی و لیزر مراجعه کنید. بعد از ویزیت می توان درباره روش درمانی مناسب برای شما تصمیم گرفت. معمولا با لیزر انواع هموروئید و شقاق را می توان درمان کرد. مراقب باشید اگر یبوست دارید نسبت به درمان یبوست نیز اقدام کنید تا چند سال بعد از درمان مجدد دچار عود نشوید.

  3. حسین گفت:

    سلام دکتر وقتتون بخیر ی جوش و ورم خیلی خیلی ریز درناحیه مقعدم هست هنگام مدفوع دردم میکنه بنظرتون مشکل کجاست…واینکه بعضی موقع ها هنگام مدفوع کمی چربی هم تومدفوعم هست ممنون میشم راهنماییم کنید…

    1. سلام ممکن است دچار آبسه مقعدی یا فیستول مقعدی شده باشید. از مطب وقت ویزیت بگیرید تا وضعیت شما بررسی شود.

  4. رضا گفت:

    سلام من بعد از یک روز اسهال خیلی شدید دچار درد در مقعد شدم و بعداز چندروز درد و خارش عکس گرفتم و دیدم که یه تعداد زخمهای سفید رنگی کنار مقعدم به وجود اومده من چند سال پیش عمل هموروئید انجام دادم به نظر شما این زخمها چی میتونه باشه و درمانش چیه در ضمن الان چهارمین روزه که متوجه شدم

    1. سلام ممکن است دچار آبسه مقعدی شده باشید. سریعا به یک متخصص باتجربه مراجعه کنید تا دچار عوارض بعدی نشوید.

  5. فاطمه گفت:

    سلام مادر من ۷۸ ساله هستند و دارای شقاق مزمن می باشند که بسیار برجسته و به شکل جسم زائد و بیرون زده از مقعد وجود دارد خیلی عذاب می کشند با توجه به چاقی ایشان و سن و سالشان آیا امکان درمان قطعی ایشان وجود دارد؟ بدون جراحی یا فقط با لیزر؟

    1. سلام ایشان باید معاینه شوند. تلاش بر این است که شقاق را با داروی قوی و رژیم غذایی درمان کنیم. اما اگر درمان با دارو انجام نشود لازم است جراحی با لیزر پرتوان انجام شود. برای لیزر شقاق با لیزر پرتوان لازم است که بیمار تاییدیه متخصص قلب داشته باشد و بیماری خاصی نداشته باشد.

  6. ز_ نا گفت:

    سلام خانم دکتر
    من ساکن قشم هستم و متاسفانه فوق تخصص نداریم و بدتر از همه پزشک متخصص در این زمینه که خانم باشه نیست برای معاینه من خانمم و مشکل یبوست شدید دارم ۲۱ روز یکبار و در مقعد هنگام دفع اجابت درد و بعضی وقتا خونریزی دارم ،آزمایش و سونو انجام دادم . خواهشن با محرومیتی که ما در قشم داریم و حتی با وسیله نقلیه ای که خودمون پلاک قشم داریم هم قادر نیستیم بیاییم و این محرومیت ها واقعا عذاب آوره . اگر مقدور هست برای شما که از طریق واتساپ با شما دوره ی درمان شروع کنم . که اگر ضرورت معاینه باشه بالاجبار مزاحم شما بشم
    پیشاپیش از همراهی شما خانم دکتر بزرگوار متشکرم

    1. سلام برای بیماران راه دور شرایط ویزیت آنلاین فراهم می باشد. با مطب تماس بگیرید تا هماهنگی های لازم جهت ویزیت از طریق واتساپ برای شما انجام شود.

  7. ح گفت:

    سلام وقت بخیر
    من در کنار مقعد یک زائده یا توده گوشتی مانند دارم ..سالها پیش مدفوع به سختی دفع میکردم و خیلی وقتها با خونریزی و درد ولی الان چند سالی که هیچ مشکلی ندارم ولی زائده گوشتی مانند که حالت بیرون زدگی از مقعد داره ..وجودش ناراحتم میکنه..اما هیچ مزاحمتی نداره..نه درد داره نه خونریری….در صورتی که اذیت نکنه نیاز به برداشتن این زائده هست ؟؟ یا اگر بمونه مشکلی داره؟
    لطفا پاسخ برام ارسال کنید..ممنون..

    1. سلام این زائده باید برداشته شود. ناحیه مقعد فعال و آلوده است و ممکن است در آینده دچار عوارضی مثل آبسه مقعدی و حتی شقاق و هموروئید مجدد شوید.

  8. سونیا گفت:

    سلام ببخشید من حدودا سه ماه میشه ک در مقعدم حالت یه گوشت اضافه باریک مانند هست در اومده
    میشه راهنماییم کنید ک چیه و درمانش چطوریه؟

    1. سلام ممکن است دچار هموروئید یا گوشت اضافه مقعدی بر اثر شقاق مزمن شده باشید. در هر صورت باید معاینه شوید و ممکن است نیاز باشد لیزر هموروئید با لیزر پرتوان را انجام دهید.

  9. سونیا گفت:

    و اینکه الان خارش دارم و ۵یا۶ ماهی هست ک شقاق مزمن دارم و اون گوشت اضافه باریک مانند
    ب این زودیاام نمیتونم بیام برای درمان اگه چند سالی همینجوری باشه مشکلی پیدا میشه!؟!

    1. سلام بله دچار عوارضی مثل آبسه مقعدی می شوید.

  10. رضا گفت:

    سلام خانم دکتر من جنوب زندگی میکنم چند وقت دچار درد شقاق شدید شده ام میخواستم بدونم چطور میشه راهی برا کنترل دردش انجام داد و در ادامه درمان از چه داری میشه استفاده کرد

    1. سلام متاسفانه بدون معاینه بیمار نمی توان دارو تجویز کرد. به یک متخصص در شهر خودتان مراجعه کنید یا از مطب من وقت ویزیت آنلاین بگیرید. بعد از ویزیت برای شما داروی مناسب تجویز خواهد شد. از مصرف داروی بدون تجویز پزشک نیز جدا خودداری کنید.

  11. Nasim nejati گفت:

    سلام ببخشید من ماه آخر بارداری هستم و بخاطر هموروئید اذیت میشم میتونم مقعدم رو لیدوکایین بزنم یا خیر

    1. سلام خیر این کار را انجام ندهید. از مطب وقت ویزیت آنلاین بگیرید. بعد از ویزیت برای شما داروی مناسب تجویز خواهد شد. ناحیه را با مقدار بسیار کمی روغن نارگیل یا آلوئورا چرب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.